معاونت پژوهش
دفتر نشست ها و همایش های علمی پژوهشی

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نشست بررسی طرح حکومت و ولایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) در سوره طه (نظریه‌ای در بیان کشف غرض اصلی سوره طه)

هفدهمین نشست از سلسله نشست‌­های علمی ـ پژوهشی به کوشش معاونت پژوهش جامعة­الزهرا(سلام الله علیها) با موضوع "بررسی طرح حکومت و ولایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) در سوره طه" روز یک‌شنبه مورخ 2/8/95 با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید محمود طیب حسینی برگزار شد.
در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر طیب حسینی با تبیین اینکه تمام آیات سوره­های قرآنی، حول یک هدف اصلی یا غرض واحد پیوند می‌خورند، گفت: این نظریه حدود 60 سال است که سابقه دارد و ابتدا از سوی مفسران در مصر، هند و سپس ایران مطرح شده است.
در ادامه استاد محترم با تقسیم‌بندی آیات سوره مبارکه طه به چهار بخش، به بررسی هر یک از این بخش‌ها با محور و هدف اصلی سوره پرداختند و گفتند: سوره طه مطابق روایات ترتیب نزول بعد از سوره مریم یا فاطر و پیش از سوره واقعه در مکه نازل شده و در مصحف، بعد از سوره مریم و پیش از سوره انبیاء در ردیف بیستم قرار دارد و دارای 135 آیه است. ویژگی‌های آیات و سوره­های مکی از قبیل کوتاه و آهنگین بودن آیات، طرح معارف اعتقادی و... بر این سوره سایه انداخته است، بخش‌های مختلف سوره کاملاً پیوسته، یکنواخت و به هم مرتبط است. با تأمل در آیات سوره طه چنین به نظر می‌آید که اصلی­ترین غرض نزول سوره طه، در کنار حل مشکلات پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) در ارتباط با مشرکان و آزارهای آنها، پاسخی به نگرانی‌های پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) نسبت به آینده امت اسلامی و حاکمیت جامعه اسلامی بعد از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله وسلم) و ایجاد آرامش در حضرت می­باشد.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 هجدهمین نشست از سلسله نشست‌­های علمی ـ پژوهشی به کوشش معاونت پژوهش جامعة­الزهرا (سلام الله علیها) با موضوع "مسالۀ شرّ و اخلاقی بودن فعل الهی " روز چهارشنبه 95/08/19 با حضور استاد ارجمند حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد علی مبینی برگزار شد.
 
 در این نشست، حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد علی مبینی  با بیان شبهه شرّ به این صورت طرح می‏شود که ادیان توحیدی قائل به وجود خدای واحد قادر مطلق، عالم مطلق و خیر مطلق هستند گفتند: از طرفی ما در جهان شرور و رنج‏ها و مصیبت‏های بسیار بزرگ و وحشتناکی را مشاهده می‏کنیم. در حالی که لازمۀ وجود چنان خدایی این است که چنین شروری وجود نداشته باشند. زیرا خدا اولاً خیر مطلق است و به تعبیر دیگر کاملاً اخلاقی عمل می‏کند و لازمۀ خیر مطلق بودن خدا این است که به این مصیبت‏ها و شرور راضی نباشد. ثانیاً علم مطلق دارد و می‏داند که چگونه جلوی این شرور گرفته شود. و ثالثاً قدرت مطلق دارد و می‏تواند جلوی این شرور را بگیرد. نتیجه آن‏که اگر چنان خدایی وجود داشته باشد، نباید چنین شروری در عالم وجود داشته باشد. 
پاسخ‏های گوناگونی به این شبهه داده شده است. این پاسخ‏ها معمولاً بر مدار سازگاری شرور با صفت خیر مطلق بودن خدا صورت گرفته است. یعنی تلاش کرده‏اند نشان دهند که وجود این شرور با خیر مطلق بودن خدا منافاتی ندارد و بلکه لازمۀ خیر بودن خدا است. در بحث حاضر نیز همین مسیر دنبال می‏شود و در صددیم تا با استفاده از آیات قرآن کریم تبیینی از جهان خلقت ارائه دهیم که بر اساس آن وجود شرور با اخلاقی بودن فعل خدا کاملاً سازگار است و منافاتی بین این دو نیست.
 این بحث به دو قسمت تقسیم می‏گردد: قسمت مبانی و قسمت نظریه‏پردازی. در هر دو قسمت از آیات قرآن کریم بهره برده می‏شود. در بخش مبانی، موضع خود را دربارۀ ارزش اخلاقی روشن می‏کنیم و به این سؤال پاسخ می‏دهیم که اساساً ارزش اخلاقی چه نوع مفهومی است و معیار ارزش اخلاقی چیست؟ در پاسخ به این پرسش، بیان خواهد شد که اولاً ارزش اخلاقی مفهومی پایه و اصیل و غیر قابل فروکاهش به مفاهیم دیگری مانند سودمندی و لذت‏بخشی است. و ثانیاً معیار ارزش اخلاقی و به طور عام‏تر معیار ارزش، تناسب و هماهنگی وجودی در عالم است، به گونه‏ای که هر موجودی در جایگاه واقعی خودش قرار گیرد و نقش وجودی خود را ایفا کرده و پذیرای نقش دیگر موجودات باشد. محور اساسی این تناسب و هماهنگی، در دیدگاه اسلامی، هماهنگی میان خالق و مخلوقات است و به طور خاص، هماهنگی میان خدا و انسان از ارزش خاصی برخوردار است، چرا که برای برقراری این هماهنگی، هر دو طرف نقش فعّال دارند.  
در قسمت دوم بحث که به طرح نظریه اختصاص دارد بیان می‏شود که انسان به جهت ویژگی‏های معرفتی از امتیاز خاصی در میان موجودات برخوردار است و خداوند ابتدا هماهنگی خود را با انسان نشان داد و آدم را در جهانی پر از نعمت و بدون هرگونه شرّی خلق کرد. اما از طرف انسان این هماهنگی نشان داده نشد. نقصی که در انسان وجود داشت (با وجود علم به ربوبیت خدا)، عدم تجربه و نرسیدن به اطمینان حاصل از این تجربه بود. برای این‏که این نقیصۀ انسان برطرف شود خداوند از سر رحمت و پس از پذیرش توبۀ آدم، او را به جهانی آورد که حکم یک آزمایش‏گاه برای انسان دارد. خصوصیاتی که در آیات قرآن برای این جهان برشمرده است مشابه خصوصیات یک آزمایشگاه است. انسان با حضور در این جهان آزمایشی و با تجربۀ انواع روابط با خدای متعال نهایتاً به این اطمینان خواهد رسید که تنها راه سعادت او برقراری رابطۀ متناسب و سازگار با خدای متعال است. معرفتی که در این آزمایشگاه نصیب انسان می‏شود معرفتی تجربی است که تنها با تجربۀ خود انسان به دست می‏آید و معنا ندارد که خداوند معرفت تجربی را به کسی بدون این‏که خودش تجربه کند، بدهد، چرا که چنین چیزی دیگر معرفت تجربی نخواهد بود. اهمیت این معرفت تجربی، اطمینان بخشی آن است که ضمانتی کافی برای برقراری رابطۀ هماهنگ با خدا ایجاد می‏ کند.  
تأکید بر معرفت تجربی در این نظریه موجب تمییز این نظریه از نظریات دیگری است که تا کنون ارائه شده است. برای نمونه، برخی نظریات بر ویژگی مختار بودن انسان تأکید کرده و لازمۀ اختیار انسان را وجود شرور دانسته‏ اند. برخی نظریات دیگر برای پرورش روح و رسیدن به کمال بر فاصلۀ معرفتی انسان با خدا تأکید کرده‏اند که چنین فاصلۀ معرفتی در این جهان اتفاق می‏افتد. اما در این نظریه، بیان خواهد شد که حتی اگر این فاصلۀ معرفتی وجود نداشته باشد، با عدم وجود معرفت تجربی، همچنان امکان ناهماهنگی وجود دارد، چنان‏که در مورد حضرت آدم (ع) در بهشت اتفاق افتاد. پس ویژگی این نظریه تأکید بر معرفت تجربی است که نقش مهمی برای رسیدن به هماهنگی تضمین‏ شده با خدا دارد و برای کسب این معرفت تجربی، وجود جهان فعلی با همۀ شرورش که تا حدّ زیادی نتیجۀ فعل خود انسان‏ها است، توجیه می ‏شود.  
 
 
 
 
 
1395/08/24
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
Powered by DorsaPortal